نوشته‌ها

در یک مسابقهٔ کودک، بعد از اعلام برنده چه اتفاقی می‌افتد؟

تحریریهٔ دی‌تاک

برداشت تحریریه از گفت‌وگو؛ نه نقل مستقیم مهمان.

دکتر دریادار و مجید قناد در محل ضبط گفت‌وگوی دی‌تاک
کودکی، تربیت و مسئولیت رسانه | گفت‌وگو با مجید قناد
فهرست و اندازهٔ متن

در خاطره‌ای که آقای مجید قناد از مسابقهٔ «از مدرسه تا مدرسه» در دی‌تاک تعریف می‌کند، دو مدرسه با هم رقابت می‌کردند و مطالب درسی در قالب بازی مطرح می‌شد. پایان مسابقه هم طراحی خودش را داشت: گروه برنده جایزهٔ بزرگ‌تری می‌گرفت و به گروه بازنده نیز جایزه‌ای کوچک‌تر داده می‌شد. آقای قناد بر این نکته مکث می‌کند که بچه‌های گروه بازنده را دست خالی راهی نمی‌کردند.

این جزئیات، توجه را از هیجان پرسش‌ها و امتیازها به تجربهٔ تمام شدن بازی می‌برد. در شرح آقای قناد، تفاوت نتیجه همچنان معلوم بود؛ اندازهٔ جایزه آن را نشان می‌داد. در عین حال، سازندگان برای شرکت‌کنندگان گروه دیگر نیز جایی در پایان برنامه در نظر گرفته بودند. انتخاب سازندگان این بود که نتیجهٔ رقابت و توجه به همهٔ شرکت‌کنندگان، هر دو در پایان برنامه دیده شوند.

آقای قناد توضیح می‌دهد که کودک در مدرسه درس می‌خواند و برنامهٔ تلویزیونی باید برای ارائهٔ همان مطالب، به بازی و سرگرمی فکر کند. اینجا شکل ارائه جزئی از کار است. رقابت دو مدرسه، پرسش‌های درسی و نحوهٔ جایزه دادن، در کنار هم تجربه‌ای می‌ساختند که تنها با فهرست موضوعات آموزشی توصیف نمی‌شود. برای فهم برنامه، لازم است ببینیم مخاطب در طول آن چه می‌کرد و در پایان با چه موقعیتی روبه‌رو می‌شد.

برای بزرگسالی که یک بازی جمعی، فعالیت کلاسی یا مسابقهٔ کوچک ترتیب می‌دهد، این خاطره پرسشی قابل استفاده دارد: پس از معلوم شدن نتیجه، هر کدام از شرکت‌کنندگان چه سهمی از پایان برنامه دارند؟ پاسخ لزوماً خرید جایزه نیست. می‌توان به فرصت حرف زدن دربارهٔ بازی، توضیح نتیجه یا توجهی که به هر گروه می‌شود فکر کرد. هر کدام از این انتخاب‌ها، به شکل مسابقه و کسانی که در آن شرکت کرده‌اند بستگی دارد.

خود آقای قناد در ادامهٔ خاطره، از توجه تهیه‌کنندهٔ برنامه به بچه‌ها و گفت‌وگو با معلم‌هایشان یاد می‌کند. بنابراین جایزه دادن در روایت او یک تصمیم جداافتاده نیست؛ در کنار شناخت شرکت‌کنندگان و فکر کردن به شیوهٔ اجرای مسابقه قرار دارد. برای بازخوانی یک برنامهٔ قدیمی، همین جزئیات ارزش دارند: نشان می‌دهند حتی لحظه‌ای کوتاه پس از اعلام برنده، می‌تواند موضوع تصمیم و دقت حرفه‌ای باشد.

مطالب مرتبط