دکتر دریادارکودکی، روایت و تجربهٔ انسانی

نوشته‌ها

در خانه برای هم چه تعریف می‌کنیم؟

تحریریهٔ دی‌تاک

قاب دونفره از گفت‌وگوی دی‌تاک با مریم سعادت
کودکی، تربیت و نمایش عروسکی | گفت‌وگو با خانم سعادت
فهرست و اندازهٔ متن

در تصویری که خانم سعادت از یک جمع خانوادگی می‌سازد، اعضای خانواده کنار هم نشسته‌اند و هر کس سرگرم گوشی خودش است. گاهی مطلبی برای دیگری فرستاده می‌شود، اما گفت‌وگو همان‌جا کوتاه می‌ماند. نگرانی خانم سعادت از کم شدن فرصت حرف زدن و شنیدن یکدیگر است.

خانم سعادت در برابر این تصویر، قصه‌های پدرش را به یاد می‌آورد. بعضی از آن‌ها را حفظ کرده تا برای کسانی که علاقه دارند تعریف کند. تأکیدش بر این است که این قصه‌ها را در جریان زندگی یاد گرفته است. در این خاطره، شنونده به مرور صاحبِ روایتی می‌شود که می‌تواند با زبان خود ادامه‌اش دهد. قصه از پدر به دختر رسیده و می‌تواند با بازگویی او شنونده‌ای تازه پیدا کند.

قصهٔ پدر، معنای تجربهٔ مشترک را ملموس می‌کند. یک نفر چیزی تعریف کرده، دیگری آن را شنیده و آن‌قدر برایش اهمیت یافته که بخواهد دوباره تعریفش کند. وقتی خانم سعادت از تماشای جمعی تلویزیون هم یاد می‌کند، می‌توان همین رشته را دنبال کرد: محتوایی مشترک، واکنش‌هایی متفاوت و فرصتی برای حرف زدن. از نظر تحریریه، وسیلهٔ پخش فقط بخشی از صحنه است. ممکن است یک برنامه روی تلویزیون روشن باشد و هیچ‌کس درگیرش نباشد؛ مطلبی روی گوشی نیز می‌تواند آغاز گفت‌وگویی شود که ادامه پیدا می‌کند.

خانم سعادت این نگرانی را به کودکان محدود نمی‌کند؛ بزرگسالان و خانه‌های بدون کودک هم در حرف او حضور دارند. در خوانش تحریریه، پرسش این است که اگر کسی بخواهد حرفی را ادامه بدهد، چه فرصتی برای شنیدن برداشتش داریم. فرستادنِ یک مطلب هم می‌تواند شکلی از باهم‌بودن باشد؛ هر پیام لازم نیست به گفت‌وگویی تازه برسد. چیزی که در قصه‌های پدر برجسته است، امکانِ شریک شدن در یک روایت است.

خانم سعادت در بخش دیگری از گفت‌وگو، از علاقه‌اش به شنیدن قصه‌های صوتی و پادکست هم می‌گوید. کنار هم گذاشتن این دو بخش، در خوانش تحریریه توجه را از رقابتِ وسیله‌ها به سرگذشتِ قصه می‌برد: روایتی که برای کسی شنیدنی بوده، می‌تواند در صدای او ادامه پیدا کند. این ادامه می‌تواند لذتِ خودِ قصه‌گویی باشد؛ لازم نیست هر بار به درسی برای خانواده تبدیل شود.

مطالب مرتبط

قصه و ارتباط خانواده در گفت‌وگوی خانم سعادت | دی‌تاک — دکتر دریادار