دکتر دریادارکودکی، روایت و تجربهٔ انسانی

نوشته‌ها

بازی با صداها پیش از بازیگری

تحریریهٔ دی‌تاک

قاب دونفره از گفت‌وگوی دی‌تاک با مریم سعادت
کودکی، تربیت و نمایش عروسکی | گفت‌وگو با خانم سعادت
فهرست و اندازهٔ متن

خانم سعادت در کودکی به صدای شماره‌گیر تلفن گوش می‌داد و حدس می‌زد مادرش با چه کسی تماس می‌گیرد. با شروع مکالمه، حدسش را بررسی می‌کرد. از قدم‌های روی پله هم برای شناختن تازه‌وارد کمک می‌گرفت و به چیدمان صندلی‌ها و میز خانه توجه می‌کرد تا دربارهٔ مهمانان حدس بزند. او این حدس‌ها را در خاطره‌اش موفق به یاد می‌آورد.

او در دی‌تاک تعریف می‌کند که هم‌بازی نداشته و برای سرگرم کردن خود، به اطراف با دقت نگاه می‌کرده است. کارهای معمول خانه برایش جزئیاتی داشتند که می‌شد دنبالشان کرد. پیدا کردن این نشانه‌ها، بازی‌ای بود که خودش ساخته بود. هنگام حرف زدن از مسیر بازیگری‌اش، به همان سرگرمی‌ها برمی‌گردد و آن‌ها را بخشی از گذشتهٔ علاقه‌اش می‌بیند.

خانم سعادت در ادامه از دقت به رفتار آدم‌ها در جمع می‌گوید؛ حتی کاری که کسی انجام نمی‌دهد می‌تواند توجهش را جلب کند. در خوانش تحریریه، وجه هنریِ این خاطرات در همین جزئیات است: صدایی که شنیده می‌شود، چیدمان وسایل خانه یا جزئیاتی که ممکن است در نگاه اول دیده نشوند. خانم سعادت حدس‌های کودکی‌اش را موفق به یاد می‌آورد؛ ما نیز می‌توانیم از دقت او به نشانه‌ها لذت ببریم، بی‌آنکه دیدنِ یک رفتار را برای خودمان معادلِ دانستنِ قطعی دلیل آن بگیریم.

در این خاطرات، علاقه در شکل یک سرگرمی دیده می‌شود: دقت کردن به صدا و رفتار برای کودک جذاب است. در روایت خانم سعادت، آن بازی‌ها به مسیر هنری‌اش پیوند می‌خورند. این نگاهِ رو به گذشته با تعیین شغل برای یک کودک فرق دارد: معنا پس از مجموعه‌ای از تجربه‌ها ساخته شده است. اگر همان بازی‌ها را آن روز می‌دیدیم، از آینده خبر نداشتیم؛ تنها می‌دانستیم کودک چیزی یافته که دوست دارد با آن سرگرم شود.

خانم سعادت می‌گوید تجربهٔ نقش‌های تازه را دوست دارد و نمی‌خواهد در بازیگری خود را تکرار کند. در خوانش تحریریه، میان این حرف و بازی‌های کودکی‌اش رشته‌ای مشترک دیده می‌شود: کنجکاوی برای روبه‌رو شدن با چیزی که از پیش معلوم نیست. صدا و چیدمان خانه زمانی موضوعِ کشف بوده‌اند؛ در حرفش دربارهٔ نقش تازه هم میل به تجربه کردن حضور دارد. این پیوند، توضیح قطعیِ علت بازیگر شدن او نیست؛ راهی است برای دنبال کردن علاقه‌ای که در روایتش شکل‌های متفاوت پیدا می‌کند.

مطالب مرتبط