گفت‌وگوی کودکان از کجا آغاز می‌شود؟
تحریریه دی‌تاک
فهرست و اندازهٔ متن
آیا موقعیتی که آموزش گفت‌وگو نامیده‌ایم، فرصت پاسخ‌دادن کودکان به یکدیگر را هم فراهم می‌کند؟ در بخشی از گفت‌وگوی دی‌تاک با آقای صمدی، فراهم‌کردن زمینه گفت‌وگو میان کودکان مطرح می‌شود. نقطه شروع این بخش، زمینه رابطه میان کودکان است؛ این مقاله برنامه آموزشی رسمیِ آموزش فلسفه یا مهارت ارتباطی ارائه نمی‌کند.
در خوانش تحریریه از این موضوع، مسئله فقط یافتن پاسخ درست نیست. مهم است که پاسخ به حرف دیگری مربوط باشد؛ این پاسخ می‌تواند پرسش، مخالفت یا افزودن یک مثال باشد. اگر هر پاسخ فقط خطاب به بزرگسال باشد، ممکن است هنوز گفت‌وگویی میان کودکان شکل نگرفته باشد؛ ارتباط پاسخ‌ها با هم اهمیت دارد. برای تشخیص این تفاوت، می‌توان دید آیا سخن کودک دوم به حرف کودک اول پاسخ می‌دهد یا فقط پاسخ مستقلی است.
پیشنهاد تحریریه این است که به جای پرسشی با جواب از پیش معلوم، موقعیتی قابل‌بحث انتخاب شود. در مثال فرضی تحریریه، دو شخصیت یک داستان خواسته‌های متفاوتی دارند؛ می‌توان چند برداشت را شنید، بدون اینکه بزرگسال از ابتدا یک پاسخ پنهان را معیار ارزش همه حرف‌ها قرار دهد. لازم نیست موضوع از زندگی خصوصی کودکان گرفته شود؛ یک موقعیت داستانی می‌تواند امکان بحث بدون الزام به افشا ایجاد کند.
نقش بزرگسال در چنین موقعیتی می‌تواند کمک به روشن‌شدن حرف‌ها باشد. پرسیدن اینکه منظورت از این جمله چیست، با اعلام فوری پاسخ نهایی تفاوت دارد. فرصت مشارکت باید باز بماند، اما کودک مجبور به حرف‌زدن یا پاسخ فوری نشود. یک پرسش دیگر این است: کدام قسمت حرف دوستت باعث شد نظرت را توضیح بدهی یا دوباره به آن فکر کنی؟ نقاشی، اشاره یا فرصت فکرکردن نیز می‌تواند بخشی از مشارکت باشد؛ این مثال‌ها نباید همه کودکان را به یک شکل پاسخ‌دادن محدود کنند. اگر فضا به فشار یا تمسخر کشیده شد، می‌توان بحث را متوقف کرد؛ ادامه‌دادن به هر قیمت هدف این پیشنهاد نیست.
اختلاف نظر الزاماً شکست گفت‌وگو نیست. وقتی دو دلیل متفاوت شنیده می‌شود، لازم نیست یکی فوراً حذف شود؛ می‌توان پرسید هر دلیل به کدام بخش موقعیت توجه دارد. این موقعیت برای بررسی کیفیت گفت‌وگوست؛ از یک نوبت سکوت یا اختلاف نمی‌توان درباره رشد کودک نتیجه گرفت. برای بازبینی فضای بحث، می‌توان دید آیا فرصتی برای شنیدن و بازگویی دلیل متفاوت فراهم شده است؛ لازم نیست از تک‌تک کودکان پاسخ مطالبه شود. بازماندن اختلاف نظر با مجازبودن تمسخر یا تحقیر فرق دارد؛ مراقبت از شیوه برخورد، پیش‌شرط بازماندن فضای بحث است.
پس از یک گفت‌وگو، می‌توان از خود پرسید آیا حرف کودکان مسیر بحث را تغییر داد یا فقط جای خالی پاسخ‌های ما را پر کرد. این پرسش فرصتی برای بازبینی موقعیتی است که بزرگسال ساخته، نه نمره‌دادن به توانایی کودکان. برای نوبت بعد، می‌توان زمان بیشتری برای پاسخ به یکدیگر گذاشت یا پرسشی با چند برداشت ممکن انتخاب کرد.