نوشته‌ها

بازنگری در والدگری، بدون محکوم‌کردن تمام گذشته

تحریریه دکتر دریادار

یکی از بخش‌های تأمل‌برانگیز گفت‌وگوی گوهر خیراندیش، فاصله‌ای است که میان نگاه امروز و برخی انتخاب‌های گذشته می‌گذارد. در روایت او، آموختن با پدر یا مادر شدن تمام نشده است. همین بازگشت، موضوع این یادداشت است؛ نه داوری دربارهٔ خانوادهٔ مهمان.

نه تبرئهٔ کامل، نه حکم کلی

گفتن اینکه «آن زمان این‌طور فکر می‌کردم» می‌تواند زمینهٔ یک تصمیم را روشن کند، اما به‌خودی‌خود پیامد آن را از بین نمی‌برد. از سوی دیگر، فهمیدن خطای یک تصمیم نیز دلیل کافی برای بی‌ارزش‌دانستن تمام رابطه نیست. می‌توان یک عمل معین را دید، مسئولیتش را پذیرفت و دربارهٔ شکل متفاوت ادامه‌دادن فکر کرد.

در یک مثال فرضی، والدی متوجه می‌شود همیشه برای تمام‌شدن تکلیف، بخش دشوار کار را خودش انجام داده است. پرسش مفیدتر از «من والد بدی بوده‌ام؟» این است: چه چیزی را به‌جای کودک انجام می‌دادم و اکنون کدام بخش را با حمایت متناسب به او برگردانم؟ این تغییر، از رفتار مشخص آغاز می‌شود.

تجربهٔ نسل قبل را چگونه بخوانیم؟

در این گفت‌وگو، خاطرهٔ مادر و شیوه‌های همراهی او نیز حضور دارد. می‌توان از چنین تجربه‌ای آموخت، بدون اینکه همهٔ رفتارهای یک نسل را درست یا همهٔ رفتارهای نسل دیگر را غلط بدانیم. هر پیشنهاد باید با موقعیت، ایمنی و نیاز واقعی کودک امروز سنجیده شود.

بازنگری قرار نیست فقط در ذهن بزرگسال بماند. گاهی توضیح کوتاه دربارهٔ تغییری که می‌خواهد ایجاد کند، برای رابطه روشن‌کننده است. با این حال، کودک نباید مسئول آرام‌کردن احساس گناه والد یا تأیید «خوب‌بودن» او شود. سهم بزرگسال، پاسخ‌گویی و تغییر قابل مشاهده است.