دوربین در دست نوجوان؛ دیدن جهان از سمت سازنده
تحریریهٔ دی‌تاک
فهرست و اندازهٔ متن
در گفت‌وگوی آقای خمسه با دکتر دریادار، بحث تصویر به ساخته‌ای می‌رسد که کودک یا نوجوان خودش با دوربین فراهم کرده است. این بار موضوعِ توجه، محتوای انتخاب‌شده بزرگ‌تر برای تماشا نیست؛ اثرِ ساخته نوجوان است. از نگاه تحریریه، این تغییر جایگاه پرسشی تازه می‌سازد: بزرگ‌تر وقتی تماشاگر ساخته نوجوان می‌شود، چه نسبتی با نگاه او پیدا می‌کند؟
فیلم‌های ساخته‌شده با تلفن همراه، یکی از مثال‌های آقای خمسه‌اند. در تفسیر آقای خمسه، این ساخته‌ها می‌توانند راهی برای بیان خواسته‌ها و تجربه‌ها باشند. با این حال، موضوع یک ساخته می‌تواند صرفاً علاقه به یک داستان یا شکل تصویری باشد؛ لازم نیست پشت هر اثر مسئله پنهانی فرض کنیم. پیش از مثال تلفن همراه، او به گذشته خودش برمی‌گردد و خاطره تنبیه در مدرسه و فهمیده‌نشدن خود را به میان می‌آورد و تصور می‌کند ابزار بیان دیگری می‌توانست به دیده‌شدن تجربه‌اش کمک کند. پس از آن خاطره، ویدئوهای نوجوانان امروز معنای دیگری در مسیر گفت‌وگو پیدا می‌کنند: فرصتی برای توجه به بیانی که در دسترس است.
از بحث آقای خمسه درباره دوربین و فاصله نظام آموزشی با نوجوانان، تحریریه این تمایز را می‌گیرد: ساخته‌شدن ویدئو، لزوماً به معنای شنیده‌شدن سازنده نیست. صحبت درباره کیفیت تصویر یا اجرا می‌تواند بخشی از مواجهه با اثر باشد. اگر گفت‌وگو فقط در همان‌جا بماند، شاید موضوعی که برای سازنده مهم بوده اصلاً پرسیده نشود. خوانش تحریریه این است که توجه به انتخاب‌های او می‌تواند آغاز گفت‌وگو باشد: این موقعیت، این شخصیت یا این پایان برای سازنده چه معنایی دارد؟ این کنجکاوی زمانی به گفت‌وگو نزدیک است که پاسخ درستِ ازپیش‌تعیین‌شده‌ای از او نخواهیم.
دیدن اثر، دانستنِ همه آنچه در زندگی سازنده می‌گذرد نیست. یک ویدئو ممکن است بازی با یک ژانر، تجربه یک شوخی یا بازسازی چیزی دیده‌شده باشد. قصد سازنده را نمی‌توان صرفاً از بیرون تعیین کرد؛ ممکن است خودش هم هنوز برای همه انتخاب‌هایش توضیح آماده نداشته باشد. آقای خمسه ظرفیت شناخت فرد از راه اثر را پررنگ می‌کند. این مقاله از آن بخش، امکان گفت‌وگو را دنبال می‌کند و اعتبار تشخیص وضعیت روانی از روی ویدئو را تأیید نمی‌کند.
آقای خمسه از فاصله نظام آموزشی با این شکل‌های بیان نیز سخن می‌گوید. موضوع این خوانش، اثری است که سازنده برای دیدن عرضه کرده؛ از آن مجوز وارسی فایل‌ها یا حساب شخصی او نتیجه نمی‌شود. نکته قابل پیگیری برای این خوانش، تغییر جای پرسش است: در کنار پرسش از محتوایی که نوجوان می‌بیند، می‌توان پرسید چه می‌سازد و خودش کدام بخش آن را مهم می‌داند. این پرسش درباره شنیدن است؛ پاسخ آن برای هر فرد و هر اثر می‌تواند متفاوت باشد.
گاهی یک فیلم کوتاه با پایان تماشا تمام نمی‌شود. وقتی سازنده با میل خود اثر را به اشتراک می‌گذارد و درباره‌اش حرف می‌زند، دو نگاه کنار هم قرار می‌گیرند: برداشت تماشاگر و توضیح او. این دو لزوماً یک چیز نیستند. در این موقعیت، ویدئو موضوع مشترک گفت‌وگوست؛ اما کسی که آن را ساخته همچنان حق دارد برداشت ما را بپذیرد، تغییرش دهد، با آن مخالفت کند یا درباره‌اش سکوت کند. شنیدن در اینجا، آمادگی برای اصلاح تفسیر خودمان را هم شامل می‌شود. حتی سکوت سازنده نیز به ما اجازه نمی‌دهد جای خالی پاسخ او را با توضیح قطعی خودمان پر کنیم.